Ik open LinkedIn en krijg binnen de twee minuten een ongemakkelijk gevoel. Ik overdrijf niet. Dat is een patroon dat ik al meer dan tien jaar herken. In 2016, in 2022, vandaag. Altijd hetzelfde gevoel: mensen die grote uitspraken doen over het vak, mensen die zichzelf vieren, mensen die bij mij ooit door de mand zijn gevallen en dat netjes verpakken in een post of zitten te leuteren in één of andere podcast. Zij lijken te roepen dat ze voor alles de beste oplossing hebben. En ik twijfel. Lange tijd dacht ik dat dit een tekortkoming was. Dat ik daarom eigenlijk niet in ‘marketing’ thuishoorde. Goede voeding voor het imposter syndrome*. Ik leek een imposter tussen de imposters op LinkedIn. Huh? Ondertussen weet ik beter. Twijfel is niet het tegenovergestelde van competentie. Het is vaak het bewijs ervan. Zie ook het Dunning-krugereffect²
Zelftwijfel van bij het begin
Ik ben begonnen als student bij een e-commercebedrijf, met basic copy-paste werk, zonder diploma, want mijn ouders hadden terecht beslist dat ik zelf voor mijn studies mocht instaan, als ik dat nog wilde. Ik heb ze zelf gefinancierd en via afstandsonderwijs in combinatie met werken behaalde ik een Bachelor in businessmanagement. Ondertussen groeide ik door tot manager en rechterhand van de zaakvoerder. Zowel bij die eerste werkgever als de volgende plek waar ik terecht kwam, en waar ik de marketing volledig of deels in handen nam, hebben we in de loop der jaren meerdere keren marketing agencies ingeschakeld. Voor extra capaciteit, een frisse blik, omdat een specifieke markt meer gespecialiseerde kennis vroeg of omdat ik twijfelde of ik voldoende capaciteit had om het volledig op mij te nemen. Telkens kon ik de fabeltjes doorprikken, en vaak kwamen we na verloop van tijd tot de conclusie dat ik de aanpak en de uitkomst had voorspeld. Ik wil niet te veel op de marketingbureau’s bashen, want het is niet zwart of wit. Maar toch lijken ze te weinig tijd te hebben om het businessmodel of product écht goed te leren kennen om te begrijpen welke aanpak nodig is. Ik vind dat oprecht jammer.
Maar toch. LinkedIn, de podcasts, de thought leaders, de mensen die altijd zeker zijn van zichzelf en hun eigen naam als merk bouwen, die reageren op elk trending topic met een mening die kant noch wal raakt maar er wel goed uitziet. De disruptors en de growth hackers. Al die buzzwoordjes bezorgen echt een grote afkeer bij mij. Ik geloof wel in netwerken, maar niet in netwerken om te netwerken, niet in elke professionele scheet delen om aan je connecties te tonen wie je bent en met wie je omgaat. Dat is niet wie ik ben. En omdat het niet wie ik ben is, vroeg ik me af of ik het misschien gewoon niet begreep, of er iets aan mij ontbrak. Ik had het gevoel dat ik moest kiezen tussen mijn integriteit of tussen succesvol worden als marketeer. Op een bepaald moment dacht ik: val ik vroeg of laat zelf door de mand? Word ik niet beter bakker? Of welke beroepen zijn nu echt veilig tegen de grote Jan uithangen op LinkedIn?
Loopbaanbegeleiding gaf mij inzicht
In 2023 kwam veel op me af. Nieuw leven, afscheid van leven, een nieuwe job in de chaos. Ik kon niet bij de pakken blijven zitten met bovenstaande doemgedachten in mijn achterhoofd. Daarom ben ik jobcoaching gestart bij Nathalie Vandelannoote, loopbaanbegeleider, niet omdat ik per se uit het vak wou stappen, maar omdat ik wou begrijpen of ik er wel thuishoorde. Passen mij talenten wel bij wat ik doe? Met jobtesten en karakterproeven kwamen we tot een vaststelling die ik intellectueel al wist maar nooit echt had geloofd: analytisch denken, strategisch denken en taalvaardigheid zijn mijn sterkste eigenschappen. En die zelftwijfel, die neiging om nooit zomaar zeker te zijn van mijn eigen aanpak, is geen tekortkoming. Het is wat mij onderscheidt van de rest. Marketeers worden buiten hun vakgebied vaak bekeken als praatjesmakers. Een marketeer die voortdurend mee roept met wat de rest zegt, lijkt niet meer kritisch naar zijn eigen aanpak te kijken en focust meer op het gevoel rond zijn personal branding dan wat klopt. Ik heb het daar moeilijk mee omdat het mijn integriteit lijkt aan te tasten.
Wat LinkedIn me eigenlijk leert
Ik ga nog steeds soms op LinkedIn. Het gevoel is altijd hetzelfde. LinkedIn is een goed platform, zeker voor marketeers: personal branding is een legitieme manier om je expertise zichtbaar te maken, en mensen die daar goed in zijn verdienen respect daarvoor. Maar LinkedIn meet activiteit. Wie regelmatig post, reageert en zichtbaar is wordt beloond door het algoritme, wie achter de coulissen bezig is met het werk zelf minder. Voor sommige mensen is die zichtbaarheid natuurlijk, het past bij wie ze zijn. Voor mij niet. Ik doe liever goed werk dan erover posten om er aandacht mee te krijgen. En dat gevoel van mismatch met wat het platform verwacht zorgde er lange tijd voor dat ik dacht dat er iets aan mij ontbrak. Ondertussen schrijf ik nu ook wel over mijn ervaringen, omdat het mijn business kan helpen. Maar meedoen aan het LinkedInspelletje is voor mij momenteel nog een stap te ver. Zolang dat niet nodig is, zal ik het ook niet doen. Dankzij deze aanpak hoor ik van mijn klanten en potentiële klanten dat mijn eerlijkheid en nuchterheid net gewaardeerd wordt. Ik heb nooit een klant gehad die zei dat ik loog of de waarheid verdraaide, en dat is mijn anker als de twijfel terugkeert.
Waarom zelftwijfel in dit vak nuttig is
Marketing lijkt een vakgebied vol mensen die beweren het warm water uitgevonden te hebben, marketing agencies die industry benchmarks als heilig beschouwen – zonder te begrijpen hoe je product of bedrijf in elkaar zit. Consultants die het antwoord al hebben voor ze de vraag hebben gesteld, en rapporten die er goed uitzien maar de verkeerde dingen meten. Marketingmensen die als het ware vermomd zijn als salespersonen. Zelftwijfel dwingt je om concreet te zijn, om de data te tonen, om de nuance erin te houden. Als je twijfelt ga je ook geen loze beloftes maken. Je bent gewoon eerlijk over wat je verwacht.
Wat mijn vader mij onbewust heeft geleerd
Mijn vader had een spierziekte, overwon twee kankers maar verloor in dat jaar 2023 helaas de derde. Minder dan een jaar voor hij stierf deed hij de pelgrimstocht naar Compostela. Minder dan een maand voor hij stierf bleef hij gewoon zijn werk verder doen. Hij deed dat allemaal zonder medelijden te vragen. Wie meer wil lezen kan dat hier doen. Zijn leven was uiteraard meer dan al die tegenslagen, maar hoe hij in het leven stond met die tegenslagen heeft mij enorm veel geleerd. Zelfmedelijden houdt je tegen, het helpt je niet vooruit. Ik dacht dat ik misschien ‘ooit’ mijn eigen bedrijf ging hebben – maar dat moment leerde mij dat ik er meteen moest voor gaan. Ik ben blij dat ik beslist heb zelfstandig te worden zonder te wachten tot ik zeker genoeg was. Anders was ik nog steeds aan het wachten. En deze marketeer met het klassieke oplichterssyndroom staat daarmee net paradoxaal sterk in zijn schoenen.
* Imposter syndrome of oplichterssyndroom is een psychologisch gegeven waarbij je het gevoel hebt dat je ondanks je kwaliteiten en verwezenlijkingen onterecht geraakt ben waar je nu staat. Je voelt je inadequaat ten opzichte van de rest.
² Dunning-krugereffect: Het omgekeerde van imposter syndrome — Het effect waarbij amateurs zichzelf schromelijk overschatten omdat ze de complexiteit niet overzien.